DÜNYA TARİHİ

1.A.BAŞLANGIÇ
bebeklik döneminin uzaması = buluşların korunması = kültürel devrim > biyolojik devrim

1.B.İLK İNSANLAR
9/10 süresince, basit tahta-taş araçlar + ateş + avcılık-toplayıcılık + 20-60'lı gruplar

1.C.ÇEVRESEL FAKTÖRLER
Kuzey yarımküreden buzul çekilişi, eriyişi(İÖ30000) > batı avrupada ılıman iklim > av hayvanlarında artış ve çeşitlilik > insanın temel buluşları yapması ve yayılması > Neanderthal'in yokoluşu
Buzulun daha da çekilişi > sık ormanlar ve hayvanların azalışı > mağaradan çıkma, göç

1.D.TARIMIN GETİRDİĞİ DEĞİŞİKLİKLER
tarım-hayvancılık(İÖ7500) < orak, çapa, balta < balta için öğütme-cilalama süreçleri (neolitik,yenitaş)
> kilden kaplar + kerpiç evler + dokuma tezgahları + köy toplulukları

1.E.İLK UYGARLIK
Mezapotamya'da sümer
Irmağın denetlenmesi > toplumsal disiplin ihtiyacı > rahipler > artı-ürün

1.F.SÜMER BULUŞLARI
Tekerlekli araçlar + tekneler + karasaban + el sanatları + takvim
<> rahipler

1.G.DİN
doğa güçlerinin kişileştirilmesi + ölümsüzlük + gök tanrı Anu'nun yönettiği siyasal tanrılar toplumu

1.H.YAZI
çiviyazısının kayıtlar için kullanılması > tüm seslerin bu şekilde kaydedilebilmesi (İÖ3000)

1.I.SULAMA


1.J.ASKERİ GÜÇ VE MONARŞİ
kentler arası savaşlar > rahiplere rakip askeri örgütler > iç savaşlara son verebilecek tek yönetim gereği > sümerin bunu başaramaması > gelişmiş silahlar, daha iyi örgütlenmiş askeri örgütler, uzaktan denetlemeyi sağlayacak siyasal yöntemler

2.A.UYGARLIĞIN YAYILIŞININ İLK EVRESİ
İÖ4000-İÖ1700, iki temel hareket, çobanlık, saban

2.B.ÇOBANLIK
bozkır avcılığına coğrafya müsaat değil + tarımın hor görülmesi >> çoban yaşamına geçmeleri(İÖ3000) > sürüleri saldırılardan koruma ihtiyacı > savaşçı örgütleniş
eski dünyanın çatışması : sayısal açıdan üstün çiftçiler X askeri açıdan üstün çobanlar

2.C.SABAN
hayvan gücünün kullanılması > tahıl yetiştiriciliğinin hayvancılıkla birleşmesi
çifçilerin sayısını artması > tarım açma yerlerinin azalması > sabanla geniş toprakları işleyebilme > kalıcı yerleşim

2.D.MISIR UYGARLIĞI
kral menesin aşağı ve yukarı mısırı birleştirmesi(İÖ2850) < sümerlerden tekniklerin aktarılması
mısırda herşey tanrı-kral çevresinde > ölümsüz firavunun başkalrına da ölümsüzlük bağışlanabilmesi

2.E.ESKİ KRALLIK
verimli topraklar Nil'in kıyısında > gemiciliği denetlemek : tüm ülkenin denetimini elde tutmak
merkezi yönetim > yerel uyuşmazlıklar sonucu hayvan/yarıhayvan yerel tanrılarla merkez arası zaman zaman olan uyuşmazlıklar >> bölünme (İÖ2200)

2.F.ORTA KRALLIK
memfis yerine daha merkezi Teb'in başkent oluşu(İÖ2000)
yerel şeflerin eski krallığa göre önem kazanması > barbar (Hiksoslar) saldırısından kurtulma + sanatın kalitesizleşmesi

2.G.İNDÜS UYGARLIĞI
sümerle deniz yoluyla ilişki ve uygarlığın gelişmesi(İÖ2500) > İÖ1500'de barbarlarca tam anlamıyla yokedilmesi

2.H.İÖ2500-1700 ARASINDA MEZOPOTAMYA
siyasal ve askeri kargaşalar arasında iki değişiklik : 1.sümer dilinin günlük dil olmaktan çıkıp Sami dillerine bırakması ve dini dil olarak kalması 2.siyasal imparatorlukların birlik kazanması < bürokrasi + hukuk(Hamurabi) +pazar fiyatları
Akad'ın sümere egemenliği,Babil krallığı
sümer ve akad bilgilerinin incelenmesi > sümer tanrısı enlil yerine marduk ve yaradılış destanı

2.I.UYGARLIĞIN YAĞMURLA SULANAN TOPR...
ırmak vadilerine olan zorunlu gereksinim ve barbarlardan kaçış (İÖ2000)
yağmurla sulanan topraklarda Hitit, Kenan, Elam, Hurri gibi uydu uygarlıklar
fatihler ve tacirlerin etkisiyle karma bir kültür
tunç > daha da korkunç barbarlıklar

2.J.DENİZ UYGARLIĞI
mısırla ticaret(İÖ3000) > minos(dinsel yönetici) Girit'i, du:büyük ana tanrıça

2.K.DOĞU ASYA, AMERİKA


3.8.İMPARATORLUK TEKNİKLERİ


3.A.İÖ1700-500 ORTADOĞU KOZMOPOLİTİ
barbarların istilası(İÖ1700,300yıl) >> girit ve hindistan'ın yokoluşu, mezopotamyada yerel ve geçici gerilemeler ve barbarların (kassitler, hiksoslar) buralarda iktidarı ele geçirmeleri ama düzeni korumaları

3.B.SAVAŞ ARABALI SAVAŞ TEKNİĞİ
hafif savaş arabaları + hızlı atlarla çekme + ok yağmuruna tutma > barbarların gücü
tunç silahlar-zırhlar-araba zanaatçılığının pahalı olması > aristokrasi çağı > kaba barbarlarca kurulan uygarlık merkezinde olmayan Klasik Grek ve Hint uygarlıkları, Çin (Mykene Yunanistan'ı, Aryan Hindistan'ı, Şang Çin'i)

3.C.ÜÇ ORTADOĞU İMPARATORLUĞU
Yeni barbar efendilerini sindiremeyen Mısır'da Teb prensliği(İÖ1570), Mezopotamya'da asur kralı(İÖ1380) ve hititler savaş tekniklerini benimseyip, yönetime tekrar el koyarak, çağın en güçlü devletleri oldular.
ancak savaş arabalı aristokratların rastgele birleşmeleri olan bu devletler, gevşek yapılı, yerel ayaklanmalara açık ve halktan kopuk, baskıcıydı.

3.D.DEMİR ÇAĞI
İÖ1200, çok bulunan, ucuz demirin kullanımı > yeni barbar istilası (Medler, Persler, Filistinliler, İbraniler, Aramiler, Frigyalılar, Dorlar)

3.E.DEMİRİN ETKİLERİ
çiftçilikte verimi artırdı + zanaatçılar toplun devamlı üyesi oldu(toplumsal uzmanlaşmanın doğuşu) + siyasal kararsızlık ve yerel çekişmeler > yeniden imparatorluklar

3.F.SÜVARİ DEVRİMİ
ata binme > kimmerler/iskitler(İÖ700), Babilliler, Medler > asurun yıkılması

3.G.PERS İMPARATORLUĞU
pers kralı kyros'un ortadoğuyu birleştirmesi (İÖ530). Ardıllarının Mısır'ı ve Kuzeybatı Hindistan'ı ele geçirmeleri > makedonya'dan gelen bir saldırıyla yıkılışı(İÖ330)

3.I.ALFABETİK YAZI
yazıda basitleştirme çabaları > birçok alfabe > edebi mirasın halka inmesi


3.J.TEKTANRICILIĞIN DOĞUŞU
mezopotamya ve mısırın geleneksel bilminin yetersizliği + siyasi iktidar ve servet merkezlerinin kutsal Sümer ve Mısır'dan uzaklaşması >> 1.eski inançlara katı bir tutuculuk a.babilde marduk, ama bunun dışında büyük yenilemelerinin olmayışının yetersizliği b.mısırda aton dini,akhenetondan sonra tekrar eski dine dönüş c.yahudilik d.zerdüşt dini

3.K.YAHUDİLİĞİN İLK EVRELERİ
verimli düşünce akımları, Mısır-Mezopotamya arasındaki filistin, Mısır-hindistan arasındaki iranda çıktı. Yahuda krallığından sürülenler eski ahid'i hiç değilse yanlarında kutsal metinler olsun diye hazırladılar ve bu yazıların açıklandığı haftalık toplantılar düzenlediler. Daha sonra Mahşer günü kavramını çıkardılar. Çelişkilerinden yavaş yavaş arınan bu din diğerlerini çökertti.

3.L.ZERDÜŞT DİNİ
Pers dininde reform, geleneği reddetme. Yüce, soyut Ahura MAzda. Ehremen'le evrensel savaş.

4.A.HİNT UYGARLIĞININ İÖ500'E KADAR B...


4.B.UYGARLIĞIN GANJ BÖLGESİNE GEÇİŞİ
pirinç > tümüyle yerleşik tarım toplumu(İÖ800) > büyük monarşiler

4.C.KAST
Kastı ayakta tutan Hint özellikleri : 1.törensel arınma, aşağı kastlarla ilişkiyi kısıtlama 2.herkes için tepeden bakılabilecek birilerinin olması, en aşağı kast da zaten yeni gelen toplumlardan oluşup, ve kast sistemiyle benliklerini koruma şansına sahip oluşları 3.reenkarnasyon ve varna öğretisiyle dört kast i.brahmanlar ii.ksatriyalar iii.vaisyalar iv.sudralar

4.D.AŞKIN DİN
tanrılar panteonuyla doğa güçlerinin kişileştirilmesi

4.E.VEDALAR VE BRAHMANLAR
dinsel tören elkitapları Vedalar ve güçleri ve becerileri abartılan rahiplerce yapılan eski metin yorumları Brahmanlar

4.F.UPANISHADLAR VE GİZEMCİLİK
alt katmanlardan, rahiplerden, rahiplerin haddini bilmezliğine karşı çıkışın edebi derlemeleri upanishadlar. Rahipsiz törensiz öbür dünyacı yeniden doğuş zincirini kırma ve gizemcilik

4.G.JAINİZM VE BUDİZM
İkisi de Upanishadlar'ın soyut düşüncelerini halka indirmişlerdir. Budizm nispeten daha ılımlı bir perhiz üzerine kurulmuştur. Ama zamanla Budizm değil, biçimi değiştirilmiş Brahmacı bir din olan Hinduizm yerleşti.

5.A.YUNAN UYGARLIĞININ İÖ500'E KADAR ...
hint uygarlığıyla benzer bir gelişme gösteren bir diğer uç uygarlık Yunan, yaşamı gizemle değil, doğa yasalarıyla açıklamaya girişti, böylece İÖ500'de şaşılacak ölçüde farklı bir noktaya ulaştılar.

5.b.MYKENE VİKİNGLERİ
ilk istilacılar denizciydiler ve deniz akınlarıyla tüm akdenize ulaşmışlardı.

5.C.KENT DEVLETİ
Mykene'yi ezen dorar(İÖ1200) ve demirin gelişi > istilacı Dorlardan kaçan ve Küçük asya kıyılarında yeni yerleşimler kuran Yunanlar > yerleşmiş gelenek olmadığı için işbirliği, yasalar ve yeni yönetim sistemlerinin gereği > yunan kent devletleri (polis) > şiddetin azalması, yerleşik tarım toplumunun egemenliği

5.D.KOLONİLERİN KURULMASI VE TİCARET
Nüfus artışı > göç > özerk ama dinsel olarak merkeze bağlı Yunan kolonileri > ticaretin gelişmesi > şarap-zeytinyağı ithali, tahıl ihracı > sikke
çifçilerin pazarda alışveriş yapmasıyla ideal yurttaş olması ve boş zamanlarda kamusal rol üstlenmesi

5.E.FALANKSIN ETKİLERİ
Falanksın gücünün fark edilişi(İÖ650) > uyumlu olma zorunluluğu ve beraberliğin duygusal etkileri > atılganlık ve gösteriş yerine kamusal olma ve disiplin duygusu

5.F.YUNAN KÜLTÜRÜNDE POLİSİN EGEMEN...
Din greklerin getirdiği panteon + ülkede önceden tapınılan verimlilik tanrıçaları > Hesiodos ve Homeros'un bu iki sistemi birleştirme çabalarının sonuç vermemesi + ticarette Doğu bilgelerini öğrenme > felsefe
Sıradan insanlarca açık çelişkilerin bile önemsizliği > bu iki din karışımı yeni bir din
Polis'le ilgili yapılar > ideal insan tipi arayışı

5.G.POLİS'İN SINIRLILIKLARI


6.A.ÇİN UYGARLIĞININ İÖ500'E KADAR Bİ...


6.B.ŞANG HANEDANI


6.C.ÇOU HANEDANI


6.D.KONFÜÇYÜS VE TAOİZM


7.A.BARBAR DÜNYADA İÖ1700-500


7.B.AKDENİZ DÜNYASI
Batı akdeniz yalnızca Yunanlıların değil, aynı zamanda Ortadoğu uygarlıklarının da Fenikelilerin ve etrüsklerin de yaşam alanıydı.

7.C.BOZKIRLARIN BATISI
Süvarilik ve göçebelik doğuya doğru yayılmıştı. Ancak İÖ400'de doğudan batıya coğrafi koşulları daha uygun bölgelere güçlü bir hareket başladı. İskitler(altaylar>ukrayna), Türkler(>altaylar), arkadan gelen baskısıyla(türkler>ukrayna)
son derece korkunç savaşçılar olan bu halklar için uygar uygarlıkları yağmalamak çok karlı bir işti.

7.D.BOZKIRLARIN DOĞUSU


8.A.YUNAN UYGARLIĞININ İÖ500-136 ARAS...
persler X yunanlılar > yunanlıların galibiyetleri(İÖ450) > askeri önderlikte Sparta'nın çekilişi ve atinanın önderliği

8.B.ATİNA'YA DENİZ SAVAŞLARININ ETKİLERİ
flaksa da giremiyecek kadar yoksulların bile deniz savaşlarında askeri hizmetleri > demokratik anayasanın güvencesi > perslere karşı oluşmuş ordunun bir atina imparatorluğuna dönüşmesi
eski çiftçi-flanks askeri toplumun kozmopolitleşmesi > polise bağlılığın azalması

8.C.KLASİK ÇAĞ
İÖ480-430 arası Yunan dünyası bir altınçağ yaşadı.
Pers yengisinin sağladığı güven > tiyatro, felsefe, hatiplik, mimarlık, heykelde klasik biçimlere ulaşma

8.D.TİYATRO
Geleneksel Dianysos'a söylenen keçi şarkıları > Atina'da tragedya, Aiskhylos Sophokles, Euripides > konuları mitostan uyarlama

8.E.FELSEFE
ilkçağ filozofları > sofistlere gösterilen daha yakın ilgi ve zengin gençlerin polisden vazgeçme gerekçeleri > sokrates, evrensel doğru arayışı > platon, siyasal sorunlar, Akademi > Aristoteles, akıl süzgeci > Yunan'ın siyasal ateşinin sönüşü (İÖ330)

8.F.BİLİM, HATİPLİK, TARİH
Makedonya'nın Atina'nın parlak çağını bitirişi(İÖ340) > Tarih'in Herodotos ile doğuşu

8.G.MİMARLIK VE HEYKELCİLİK
kamusal mimarlıkda geleneksel biçimlere uyma Phidias'ın heykelleri

8.H.PELOPONNESOS SAVAŞINDAN SONRAKİ...
zengin-yoksul düşmanlığı > falanksın etkisinin kaybolması > kiralık askerlerden kurulu falanks > İÖ338, makedonyalıların fethi

9.A.HELLENİSTİK UYGARLIĞIN İÖ500-200 ...
öncelikle Yunan yaşam biçiminin kısmen benimsenmesi

9.B.MAKEDONYALILARIN FETİHLERİ
Makedonya saraylarının Yunan düşünüş okulları haline gelmesi > zevkleri tadan soylulara verilen ödüller > falanksın uygulanması > Philippos'la trakya > İskender ve doğu seferleri > kuzeybatı hindistanın fethi > ganj vadisine gitmeyi reddeden ordu > iskenderin ölümü > dağılmalar ve 3 monarşiye ayrılma i.ptolemeler(mısır) ii.slevkoslar(asya) iii.antigonidler(makedonya)

9.C.YUNAN GÖÇÜ
İskenderin fetihleriyle anayurtlarından ayrılan Yunanlılar > toplum katmanları arası uçurum > yunan kültürünün yukarı sınıf kültürü haline gelmesi

9.D.DİNSEL DEĞİŞİKLİKLER
değişimin çift yönlü hale gelişi yani ortadoğu dinlerinin özellikle aşağı sınıflarda daha etkili oluşu, daha sonra Romalılarca ezilen yukarı sınıfın da bu dinleri daha etkili buluşu

9.E.HELLENİSTİK BİLİMLER VE SANATLAR
yunan matematiği + babil gözlem kayıtları > astronomide + astrolojide ilerleme, Hipparkhos, Ptolemeus, tıp galen, geometri euklides

9.F.ROMANIN YÜKSELİŞİ
doğu akdenizde latin kentleri federasyon önderi roma > lükse direnebilen aristokrasi disiplini ve kalabalık köylü sınıfı > italyanın alınması > kartacayla süren uzun savaşlar > anayasa değişim, aristokratların yanında, başarılı seçilmişlerinde senatoya girmesi > halkın siyasette temsili
siyasette ilerlemek için senatonun gözüne girme gereği > iç savaşlar

9.G.CUMHURİYETİN ÇÖKÜŞÜ
Hellenistik uygarlığın lüksünü benimseme > zengin-yoksul ayrımı > paralı askerler ve rakip generaller arası çatışmalar > Galya fatihi, Romanın aşağı tabakalarının savunucusu Sezar'ın diktatörlüğü > Sezarın öldürülmesi > evlatlık Augustus'un iktidarı > Cumhuriyetin geri gelişi > Romanın Akdenşz egemenliği(İÖ30) > imparatorluğun iç savaşsız 200 yıllık egemenliği

9.I.HIRİSTİYANLIK
Yunan + yahudi olan Hıristiyanlık > yoksul insanlara avuntu > efsanelerin haberlerini taşıyan bir avuç misyoner > kurtarıcı bekleyen ama Yahudi kurallarını kabul etmeye hazır olmayanlara çare, Mesih isanın hem tanrı hem insan oluşunu hiç garipsemeyen Yunanlılar > zor durumlarda yardımlaşma

J.A.İÖ500-İS200 ARASINDA ASYA
1.Makedonya ve romanın fetihleri özellikle hindistanda 2.moğolistanda göçebe halklar federasyonun ortaya çıkışı, göçler

J.B.HİNDİSTANDA MAURYA İMPARATORLUĞ


J.C.ÇİNİN BİRLEŞTİRİLMESİ
Bozkır halklarındaki karışıklık Çinin birleşrilmesi ile başlamıştır > ilk imparator(İÖ221) > Çin seddi tamamlandı > Konfüçyusculuk yasaklandı + halkın zorla çalıştırması >> içsavaş > han hanedanı(İS220)
Han imparatorluğu : toprak sahipleriyle ittifak > konfüçyusçülük, resmi ideoloji

J.D.ORTA ASYADA DEVLETLER
çinlilerlin saldırısı > Hsiung-nu bozkır mülteci kabileler konfederasyonu > askeri olarak Çin'i geçmesi > çinden haraç

J.E.SAVAŞ VE TİCARET YÖNTEMLERİNDE ...


J.F.SANATTA GELİŞMELER


J.G.YENİ KOZMOPOLİT DİNLER


J.H.SALGIN HASTALIKLAR VE İMPARATORL...


K.A.HİNT UYGARLIĞININ İS200-İS600 AR...
İran beylerinin koruyucu orduları > ortadoğu ve hint uygarlıklarının korunması > hindistanın klasik çağı

K.B.GUPTA İMPARATORLUĞU
Hinduizmin koruyuculuğu > Hindu hukuku, Dharma şastralar ve kast

K.C.SANSKRİT ÖĞRETİ
Kültürel gelişim üç kurumca desteklendi:
krallık, tapınaklar ve eski okul sistemiyle kuşaktan kuşağa geçen sözlü edebiyat
Sanskritçe, okul sisteminin dili olduğu için kültürel etkinliğin önderliğini ele geçirmiş oldu, budistler yenilmişti.

K.D.SANSKRİTÇE EDEBİYAT
Kutsal ve eski bir bilgelik dili ve iki büyük epik şiir Mahabharata, Ramayana

K.E.GUPTA SANATI


K.F.HİNT UYGARLIĞININ DOĞUYA YAYILMASI
Tacirler ve misyonerler, Hint kültürünü güneydoğu Asya'ya taşıdılar. Diğer uygar bölgelerde ise sadece seçilerek benimsenen yönleri alındı

K.G.UZAKDOĞUDA BUDİST MİSYONERLER
Hinduizm dağların kuzeyine geçememesine karşın, Budizm İS200-600 arasında Çin'e akıp, oradan da Kore'ye ve Japonya'ya yayıldı. Çinlileri Budizme bu kadar sarılmaları, onun Konfüçyusçuluğun coşkusuz bu dünyacılığına karşı antitez oluşturmasıydı. Çünkü o sıra aynı Romanın yaşadığı ve Hıristiyanlığa sarıldığı gibi Çinliler de Han hanedanının egemenliğini yitirişini ve barbar saldırılarını yaşıyorlardı.

K.H.BATI ÜZERİNDE HİNT ETKİSİ


L.A.İS200-600 ARASINDA BARBAR İSTİLALARI
Çin ve Avrupa'nın gerilemesi > iranlıların direnişi, Çin'in barbarları eritme yeteneği, Roma imparatorluğunun sonu, Sasanilerin barbar ve Roma tarafından değil de, güneyden gelen müslüman Araplarca yıkılışı

L.B.HUNLAR VE BATI BOZKIRLARI
İS350'den sonra merkezi Dış moğolistan olan Juan-Juan konfederasyonu batıya doğru ilerlemeye başladı, önündeki tüm halkların kaçışmasına sebep olarak. Bu konfederasyon önünden kaçanlardan biri de Hunlardı. İS372'de Güney Rusya'ya girip, Ostrogotları yendiler. Komşu göçebe Vizigotlar da Hun korkusuyla Roma sınırından içeri girip, batıya doğru devam ettiler, İspanya'ya yerleştiler. karargahı macaristan ovası olan Hunlar,

L.B.II.HUNLAR VE BATI BOZKIRLARI
karargahı Macaristan ovası olan Hunlar, güneyde Balkanlara, batıda İtalya'yla Galya'ya akınlar yaptılar.453'de büyük savaş şefleri Attila ölünce büyük bir hızla dağıldılar.

L.C.DOĞUNUN BOZKIR TOPLULUKLARI
Batıdakinin bir benzerini de Eftalitler (beyaz ruslar) Doğu iranda gerçekleştirdiler. Bu merkezden Hindistan'a akınlar yaptılar. Bu karmaşa ortamı Gupta'ya son verdi. Ancak Eftalitler de İS554'de dağıldılar.
Bu barbar devletlerin zayıflığı, zafer kazanan şefler ve izleyicilerinin savaşçı geçmişlerini ve geleneklerini, uygarlığın lüksünün tadı uğruna unutmuş olmalarıdır.

L.C.II.DOĞUNUN BOZKIR TOPLULUKLARI
uygar halklar bu yeni yöneticilerine karşı her türlü ortaklığı kabul ettiler. Çinliler Juan-juan'a karşı, kendileri de barbar olan Türklerle işbirliği yapabildiler. Daha sonra İS589'da Çin yeniden birleştirildi. Sasani hanedanının İran hükümdarları, Eftalitleri yıkmak üzere İS554'de Türklerle birleştiler. Türk federasyonun daki ikiye ayrılma ve kavgalarSasanilere doğuda genişleme imkanı verdi.

L.D.ROMA İMPARATORLUĞUNUN ZAYIFLAMAS
İS235-284 askeri zorbalık düzeni > konstantiapolis'in başkent oluşu ve hıristiyanlık

L.E.ÇİNDE VE İRANDA BARBARLARA TEPKİLE
Sui ve Tang hanedanının sınır savunması

L.F.SASANİ İMPARATORLUĞU
İran beylerine, İran geçmişine ve Zerdüştlüğe dayalı hükümdarlık

L.G.SASANİ DİNİ


L.H.BİZANS İMPARATORLUĞU
İrandan alınan ağır silahlı süvariler, merkezi yönetim ve ordu > uzak bölgelerin elden çıkmasına karşı birşey yapamama

L.I.SAPMA VE ORTODOKSLUK
Konstantinus'un din kurultayı(İS325) ve kutsal üçlemede baba-oğul ilişkisinin yasaklanması > ortodoksluğun sınırları > diğerlerinin sapkın görülmesi > teolojik hoşnutsuzluğun etnik-laik hoşnutsuzluğa dönüşmesi > yunan-latin hırsitiyanlar arasında da roma'da papanın dinsel başkanlığı > diğer piskoposarın karşı çıkışları > Kalkaden(kadıköy) kurultayı ve ikilemin ertelenmesi(İS451)

M.A.İSLAMIN YÜKSELİŞİ
İS632, Muhammedin ölümünün güzü > 636,Romanın Suriye, Filistin garnizonlarının yenilmesi > 641 Mezopotamyanın, 642 Mısır'ın, 651 İran'ın fethi

M.B.MUHAMMEDİN YAŞAMI
Savaşçı kabilelerce bölüşülmüş arabistan > çoktanrıcı mekke'den kervanlarla Yahudilik ve hıristiyanlıktan haberdar yeni bir peygamber > mekkenin benimsemesi > 622 Medine, sorun çözücü arayışı > siyasal önder, yasa koyucu muhammed > imanlı medinelilerin mekkeyi yağmalaması > diplomatik Arabistan'ın birleştirilmesi > ebubekir > ömer

M.C.ARAP FETİHLERİ VE EMEVİLER I
İman gücüyle büyük zaferler > 715'de doğu irandan çıkarılmaları(türkler tarafından) + bizanslıların yengisi > ağır sorunlar
Osman'ın halifeliği > ayşe ve peygamber yakınlarının osmanı öldürmesi ve yerine alinin seçilmesi > onun da beğenilmeyişi ve şam valisi muaviyenin başkaldırısı > emevi egemenliği(659) > şam başkent > becerilemeyen halifelik ve yeni islam olmuş topluluklardan vergi almama >

M.C.ARAP FETİHLERİ VE EMEVİLER II
mali sıkıntılar > araplar ve yeni müslümanlar arasında eşit davranmama > abbasiler(744) > bağdat başkent > iranlı askeri birlikli ordu (türkler ve öbür halklardan) > paralı askerler > dinsel yetkiyle askeri/siyasi önderliğin ayrılması ve ulemalanın ortaya çıkışı

M.D.MÜSLÜMANLARIN KİTABI VE ŞERİAT
Ölümünden sonra sözlerinin derlenmesi > Kur'an > hadis ve sünnetin yol göstericiliği > müminler topluluğu düşüncesi > özlü bir huhk sistemi,şeriat > eski ülkülerine bağlı mümünler > alinin soyunun tükenmesiyle Peygamber'in soyunun tükeneceği ve ilerde geri dönüp, öc alacağı düşüncesi(şia grupları)

M.E.ARAP SARAY YAŞAMI VE KÜLTÜRÜ
Halka kapalı, şiirli, şaraplı saray yaşamı > ulemanın kuran ve sünnete tek gerçek olarak başvurmasına karşı zenginlerin astroloji ve tıp ilgileri > abbasilerin bilginlerin koruyucusu olup, çeviriler yaptırmaları > cebirle çeviriden öte yeni aritmatik ilişkilerin ortaya çıkarılması > simya

M.F.ABBASİ İMPARATORLUĞU
Yunan rasyonalizmi + aristokratik islam öncesi savaşçı ülküsü + müslümanlığın itici gücü > parlak bir uygarlık > şii ayaklanmaları ve türklerin siyasi denentimi ele geçirmeleri

N.A.600-1000 ÇİN,HİNDİSTAN VE AVRUPA